ПЫТАННІ ДА ЗАЛІКУ

па “Культуры маўлення” (3 курс, стацыянар, філфак)

1. Прадмет і задачы курса, яго месца сярод іншых дысцыплін. Асноўныя тэрміны і паняцці курса: мова, маўленне, культура маўлення, моўныя нормы, тыпы моўных нормаў, камунікатыўныя якасці маўлення, правільнасць, дакладнасць і інш.).

2. “Народная лінгвістыка” пра культуру слова, ролю мовы ў жыцці грамадства.

3. З гісторыі развіцця і станаўлення культуры маўлення, красамоўства.

4. Вуснае публічнае маўленне, яго спецыфіка. Падрыхтоўка да публічнага маўлення.

5. Камунікатыўныя якасці маўлення.

6. Правільнасць маўлення. Літаратурныя нормы. Тыпы моўных нормаў. Нарматыўнасць і варыянтнасць.

7. Правільнасць маўлення і лексічныя, фразеалагічныя нормы.

8. Правільнасць маўлення і арфаэпічныя нормы. Прычыны парушэння арфаэпічных нормаў.

9. Правільнасць маўлення і акцэнталагічныя нормы. Акцэнталагічныя памылкі. Акцэнтныя варыянты.

10. Правільнасць маўлення і арфаграфічныя нормы. Змены ў правілах беларускай арфаграфіі.

11. Правільнасць маўлення і словаўтваральныя нормы (дзеяслоўны суфікс –ірава-,

-ырава-, прыстаўкі су-, са-, утварэнне прыналежных прыметнікаў у беларускай мове).

12. Правільнасць маўлення і марфалагічныя нормы. Марфалагічныя нормы ў сістэме назоўніка:

    • катэгорыі роду і ліку ў беларускай і рускай мовах,

    • вызначэнне роду нескланяльных іншамоўных назоўнікаў,

    • вызначэнне роду ўласных нязменных назваў,

    • вызначэнне роду нязменных складанаскарочаных назоўнікаў,

    • ужыванне формы адзіночнага і множнага ліку і і формы зборнага назоўніка,

    • склонавыя канчаткі назоўнікаў 1 і 2 скл. у Д. і М. склонах,

    • склонавыя канчаткі назоўнікаў 2 скл. м. р. у Р. склоне, варыянтныя канчаткі,

    • склонавыя канчаткі назоўнікаў 1 скл і 3 скл.. у множным ліку Р. склону.

13. Марфалагічныя нормы ў сістэме прыметніка:

    • асаблівасці ўтварэння ступеняў параўнання прыметнікаў, парушэнне нормы (элятыўныя формы),

    • асаблівасці ўтварэння прыналежных прыметнікаў.

14. Марфалагічныя нормы ў сістэме дзеяслоўных формаў (дзеепрыметніка і дзеепрыслоўя):

    • асаблівасці ўтварэння і ўжывання дзеепрыметнікаў ў беларускай мове,

    • сродкі замены неўжывальных формаў дзеепрыметнікаў у беларускай мове пры перакладзе з рускай мовы,

    • асаблівасці ўжывання дзеепрыслоўных зваротаў у сказе.

15. Сінтаксічныя нормы беларускай мовы (асаблівасці дапасавання і кіравання).

16. Дакладнасць маўлення. Лінгвістычныя ўмовы яе забеспячэння.

17. Лагічнасць маўлення. Парушэнне лагічнасці маўлення (плеаназмы, таўталогія). Лінгвістычныя сродкі забеспячэння лагічнасці маўлення.

18. Чысціня, багацце (разнастайнасць), дарэчнасць, выразнасць і лаканічнасць (сцісласць) маўлення.

Дацэнт кафедры беларускага мовазнаўства Н.П. Лобань

Загадчык кафедры беларускага мовазнаўства Д.В. Дзятко

Пратакол № ад г.