Выкарыстанне фальклорна-этнаграфічных адзінк на занятках па фарміраванні элементарных матэматычных уяўленняў

Матэматыка, на думку большасці педагогаў, з'яўляецца адім з найбольш складаных навучальных прадметаў на I ступені агульнай сярэдняй адукацыі. Паспяховасць у засваенні дзіцем праграмнага зместу якога (і ў наступным зместу прадметаў, звязаных з матэматыкай: алгебра, геаметрыя, фізіка, хімія і т .д.) шмат у чым залежыць ад «падмурка», закладзенага ў перыяд дашкольнага дзяцінства. Пры гэтым засваенне матэматычных ведаў ўяўляе пэўную цяжкасць для дзяцей у сілу таго, што мысленне дзіцяці дашкольнага ўзросту канкрэтнае, наглядна-дзейснае, наглядна-вобразнае, а матэматычныя паняцці ў асноўным абстрактныя. Для авалодання імі неабходны адпаведны ўзровень развіцця лагічнай сферы і памяці дзіцяці.

Выдатныя педагогі І.У. Жытко, А.М. Леушына, Л. Паўлава, Я. СлабадзенюкА.П. Усава, К.Д. Ушынскі, Е.А. Флерына, Е.І. Ціхеева і інш., абапіраючыся на традыцыі народнай педагогікі, падкрэслівалі велізарныя магчымасці фальклорных твораў як сродкі выхавання і навучання дзяцей, адзначаючы пры гэтым іх жанравую разнастайнасць.

На занятках па ФЭМП гэтак жа можа знайсці шырокае прымяненне фальклорны матэрыял (лічылкі, загадкі, казкі, песенькі, пацешкі, прыказкі, прымаўкі):

• як сродак стымуляцыі цікавасці да матэматычнай баку рэчаіснасці;
• як сродак развіцця славесна-лагічнага мыслення;
• як сродак павышэння ўзроўню здольнасці да абстрагавання ў сілу яго вобразнасці;
• як матэрыял для замацавання спецыфічных навыкаў у галіне ФЭМП

Уключэнне фальклору ў матэматычныя заняткі не з'яўляецца самамэтай; ён павінен арганічна ўпісвацца ў сцэнарый занятка і адэкватна вырашаць матэматычныя задачы.

Фальклорны матэрыял, як правіла, ўключаецца ў занятак як яго частка, але можа быць выкарыстаны і ў ходзе ўсяго занятка, калі ен носіць сюжэтны характар.

Перад уключэннем фальклорнай формы ў занятак, варта ўдакладніць, ці ведаюць дзеці словы, якія  ў ей выкарыстоўваюцца, ці зразумелыя яны ім па сэнсе.

1. Удалым з'яўляецца спалучэнне фальклорных формаў з выкарыстаннем народных цацак на занятку. Гэта не толькі надасць нацыянальны каларыт занятку, але і самі цацкі нясуць у сабе кампанент, які стымуліруе цікавасць малых да матэматычнага матэрыялу. Іх можна выкарыстоўваць для замацавання ўмення параўноўваць прадметы па велічыні і форме, фармаваць ўменне адлічваць прадметы па ўзоры, лічыць з дапамогай розных аналізатараў (напрыклад, гукі, якія выдаюцца свістулькам) і іншыя;

2. Народныя рухомыя гульні можна выкарыстоўваць у якасці фізкультхвілінак на занятках па ФЭМП;

3. Фальклорны матэрыял варта шырока выкарыстоўваць у штодзённым жыцці, на іншых відах дзейнасці. Гэта можа быць не толькі знаёмы па матэматычным заняткам матэрыял, але і зусім новы. Матэматычнае ўтрыманне прачытаных казак, прайграных на прагулцы гульняў затым можна выкарыстоўваць на занятках;

4. Варта прыцягваць дзяцей да стварэння па аналогіі ўласных варыянтаў малых фальклорных формаў, якія адлюстроўваюць матэматычныя уяўленні. Што выклікае цікавасць  да матэматычнага бока навакольнай рэчаіснасці, прымушае супастаўляць, знаходзіць падабенства і адрозненне, абагульняць свае ўяўленні;

5. Пры выбары фальклорнага матэрыялу лепш спачатку выкарыстоўваць той, які створаны на Радзіме дзіцяці такім чынам, прыцягваючы яго да культурнай спадчыны свайго народу.

Прынцыпы адбору твораў вуснай народнай творчасці для дзяцей дашкольнага ўзросту.

1. Фальклорная форма павінна мець матэматычнае ўтрыманне;

2. Матэматычны матэрыял павінен быць даступны дзецям дашкольнага ўзросту і адпавядаць праграмным патрабаванням;

3. Фальклорныя формы павінны быць разнастайныя і цікавыя;

4. Слоўнікавы матэрыял фальклору павінен быць зразумелы.

У сувязі з адзначаным вышэй, вельмі цікавым прадстаўляецца вопыт  А. Лозка, які упершыню прадставіў фальклорны матэрыял не толькі для выхаваўчых мэтаў, але і для заняткаў па фарміраванні элементарных матэматычных уяўленняў, развіцця вобразнага і лагічнага мыслення.

А.Лозка прапануе педагогам блізкія і натуральныя ў дзіцячым асяроддзі традыцыйныя сродкі народнай педагогікі, правераныя дзесяцігоддзямі: лічылкі, калыханкі, дражнілкі, песенькі, жарты, казкі, прыказкі, прымаўкі, прыкметы, фраземы, загадкі, загадкі-задачы, гульні, святы…і нават замовы.  Гэта – матэматычны фальклор, прадстаўлены фальклорна-этнаграфічнымі адзінкамі ў паслядоўна-ўзрастаючай лікавай градацыі. Таксама у зборніку прадстаулены фальклорныя адзінкі на фавміраванне геаметрычных, прасторавых, часавых уяўленняў, уяўленняў аб велічыні [1]

Літаратура

1. Матэматычны фальклор: Пачатковыя матэматычныя ўяўленні і навыкі сродкамінароднай педагогікі / Аўтар-склад. А. Лозка. - Мн., 2002. – 52 с.