Программа экзамена по дисциплине "Беларуская мова" для студентов 2 курса ФПА

09-01-2023 Консультации

Предлагается программа экзамена по дисциплине "Беларуская мова" для студентов гргрю 270121; 270221

Марфеміка як вучэнне аб марфемах. Паняцце марфемы. Тыпы марфем.
Марфемная структура слова. Аснова слова і яе тыпы. Канчатак і яго роля ў слове.
Корань слова. Афіксы.
Змены ў марфемнай структуры слова ў выніку гістарычнага развіцця: апрошчанне, перараскладанне.
Словаўтварэнне, яго прадмет і задачы. Утваральная аснова. Словаўтваральны фармант.
. Словаўтваральны ланцужок. Словаўтваральны тып. Словаўтваральны спосаб.
Асноўныя спосабы ўтварэння слоў у беларускай мове. Марфемнае словаўтварэнне і яго спосабы.
Складанне і яго разнавіднасці: асноваскладанне, словаскладанне, складана-суфіксальны спосаб, абрэвіяцыя і яе разнавіднасці. Лексіка-семантычны і марфолага-сінтаксічны спосабы ўтварэння слоў.
Марфалогія як раздзел граматыкі, яе прадмет і задачы. Сувязь марфалогіі з іншымі раздзеламі мовазнаўства. Асноўныя паняцці марфалогіі: граматычнае значэнне, граматычная форма, граматычная катэгорыя.
Часціны мовы як лексіка-граматычныя класы слоў. Прынцыпы выдзялення і аб’яднання слоў у часціны мовы. Сістэма часцін мовы ў сучаснай беларускай літаратурнай мове.
Назоўнік як часціна мовы. Катэгарыяльнае (абагульненае) значэнне, марфалагічныя прыметы, асаблівасці словаўтварэння, сінтаксічныя функцыі ў сказе. Лексіка-семантычныя групы назоўнікаў.
Лексіка-граматычная характарыстыка агульных і ўласных, канкрэтных і абстрактных назоўнікаў.
Лексіка-граматычная характарыстыка адушаўлёных і неадушаўлёных назоўнікаў.
Лексіка-граматычная характарыстыка зборных, рэчыўных назоўнікаў.
Граматычная катэгорыя роду назоўнікаў. Вызначэнне роду паводле семантычных і граматычных прымет. Назоўнікі агульнага роду.
Вызначэнне роду нескланяльных назоўнікаў іншамоўнага паходжання і абрэвіятур. Несупадзенне роду некаторых аднакаранёвых назоўнікаў у беларускай і рускай мовах.
Граматычная катэгорыя ліку назоўнікаў, формы яе выражэння. Несупадзенне ліку некаторых аднакаранёвых назоўнікаў у беларускай і рускай мовах.
Граматычная катэгорыя склону назоўнікаў. Сістэма склонаў у сучаснай беларускай мове. Асноўныя значэнні склонаў.
Тыпы скланення назоўнікаў у сучаснай беларускай мове. Назоўнікі, якія не ўваходзяць у тыпы скланення. Асновы назоўнікаў. Залежнасць канчаткаў ад тыпу скланення, асновы слова, націску, лексічнага значэння.
Назоўнікі І скланення і іх склонавыя канчаткі ў адзіночным ліку.
Назоўнікі ІІ скланення і іх склонавыя канчаткі ў адзіночным ліку.
Назоўнікі ІІІ скланення і іх склонавыя канчаткі ў адзіночным ліку. Нескланяльныя назоўнікі.
Рознаскланяльныя назоўнікі , асаблівасці іх скланення.
Скланенне асабовых імёнаў, прозвішчаў і геаграфічных назваў.
Скланенне назоўнікаў у множным ліку. Варыянтныя канчаткі назоўнікаў у множным ліку.
Спосабы ўтварэння назоўнікаў у беларускай мове. Формы назоўнікаў з суфіксамі суб’ектыўнай ацэнкі.
Правапіс суфіксаў назоўнікаў.
Правапіс складаных назоўнікаў.
Прыметнік як часціна мовы. Катэгарыяльнае (абагульненае) значэнне, марфалагічныя прыметы, асаблівасці словаўтварэння, сінтаксічныя функцыі ў сказе. Лексіка-семантычныя групы прыметнікаў.
Лексіка-граматычныя разрады прыметнікаў. Пераход прыметнікаў з аднаго разраду ў другі.
Якасныя прыметнікі, іх значэнне і граматычныя асаблівасці. Адрозненне якасных прыметнікаў ад адносных і прыналежных.
Формы суб’ектыўнай ацэнкі якасных прыметнікаў.
Адносныя прыметнікі, іх значэнне і граматычныя асаблівасці.
Прыналежныя прыметнікі, іх значэнне і граматычныя асаблівасці.
Ступені параўнання якасных прыметнікаў. Суплетыўныя формы.
Поўныя і кароткія формы прыметнікаў, іх ужыванне ў сучаснай беларускай мове.
Скланенне якасных і адносных прыметнікаў у адзіночным і множным ліку.
Асаблівасці скланення прыналежных прыметнікаў у сучаснай беларускай мове.
Спосабы ўтварэння прыметнікаў у сучаснай беларускай мове. Ад’ектывацыя.
Правапіс суфіксаў прыметнікаў.
Правапіс складаных прыметнікаў.
Лічэбнік як часціна мовы. Разрады лічэбнікаў паводле структуры.
Разрады лічэбнікаў паводле значэння. Пэўнаколькасныя лічэбнікі.
Зборныя лічэбнікі. Сінтаксічная спалучальнасць зборных лічэбнікаў з назоўнікамі.
Дробавыя лічэбнікі.
Парадкавыя лічэбнікі, іх утварэнне і скланенне.
Скланенне колькасных лічэбнікаў.
Словы з няпэўна-колькасным значэннем.
Сінтаксічная сувязь лічэбнікаў з назоўнікамі.
Лічэбнікі ў ролі іншых часцін мовы. Правапіс лічэбнікаў розных разрадаў.
Займеннік як часціна мовы. Групы займеннікаў паводле суадноснасці іх з іншымі часцінамі мовы. Разрады займеннікаў паводле значэння.
Лексіка-граматычная характарыстыка асабовых, прыналежных займеннікаў і зваротнага займенніка сябе.
Лексіка-граматычная характарыстыка ўказальных і азначальных займеннікаў.
Лексіка-граматычная характарыстыка пытальных і адносных займеннікаў.
Лексіка-граматычная характарыстыка няпэўных і адмоўных займеннікаў.
Скланенне займеннікаў розных разрадаў. Пераход займеннікаў у іншыя часціны мовы.