Факультэт: пачатковай адукацыі

Дысцыпліна: Беларуская мова

Курс: 2

Семестр: 4

Форма атрымання адукацыі: дзённая

Кіруемая самастойная работа

Тэма: Словаўтварэнне дзеясловаў. Правапіс суфіксаў дзеясловаў

Літаратура

1. Азарка, В.У. Беларуская мова: аналіз моўных адзінак : дапаможнік / В.У.Азарка, А.С.Васілеўская. – Мінск: БДПУ, 2011. – 116 с.

2. Грыгор’ева, Л.М. Сучасная беларуская мова: Зборнік практыкаванняў : вучэб. дапам. /Л.М. Грыгор'ева, Г.Ф.Андарала. – Мінск: Вышэйшая школа, 2010. – 368 с.

Пытанні  для самаправеркі:

Асноўныя спосабы ўтварэння дзеясловаў.

Правапіс суфіксаў дзеясловаў.

Правапіс суфіксаў –ва-, -ава-(-ява-), -іва- (-ыва-).

Узровень 1 (азнаямленне, разуменне) – максімальная адзнака 6 балаў: заданне 1,4,7.

Узровень 2 (прымяненне, аналіз) – максімальная адзнака 8 балаў: заданне 2,5,8.

Узровень 3 (сінтэз, ацэнка) – максімальная адзнака 10 балаў: заданні 3,6,9.

Заданне 1. Запоўніце табліцу (прывядзіце па 2 прыклады на кожны спосаб утварэння)

Заданне 2. Згрупіруйце дзеясловы ў залежнасці ад спосабу іх утварэння. Вызначце словаўтваральную базу, абазначце словаўтваральны фармант.

Авансаваць, весяліцца, выкаць, заехаць, каласіцца, кучаравіцца, мыцца, пераміргвацца, перапісаць, прызямліць, раздумваць, сабрацца, ужыцца, ухітрыцца.

Заданне 3. Выпішыце з тэксту дзеясловы. Выканайце марфемны і словаўтваральны аналізы (узор у кнізе “Беларуская мова: аналіз моўных адзінак”).

Настаўнік – той, хто настаўляючы людзей на дабро, перадае ім сваю душу, узбагачае сваім духоўным вопытам і адначасова валадарыць іх душамі. Можна бясконца пералічваць усе добрыя якасці, якімі павінен валодаць сапраўдны Настаўнік, а можна ўсё пералічанае вызначыць толькі адным – прыкладам, якім ён павінен быць для тых, каго настаўляе (М.Верціхоўская).

Заданне 4. Запішыце дзеясловы па-беларуску. Абазначце суфіксы.

Анализировать, группировать, дискутировать, информировать, исследовать, квалифицировать, контактировать, консультировать, контролировать, курировать, ликвидировать, ориентировать, парадировать, планировать, прогнозировать, реагировать, фантазировать, функционировать, цитировать, штудировать.

Заданне 5. Запоўніце табліцу (укажыце умовы напісання суфіксаў, прывядзіце па 5 прыкладаў):

Заданне 6. Прачытайце дзеясловы. Выпішыце словы, у якіх дапушчаны памылкі, пісьмова растлумачце іх правапіс. Прывядзіце па 3 аналагічныя прыклады.

Абмерываць, адколваць, адыгрываць, вымешваць, вымываць, выпісываць, загадваць, здзеквацца, настойваць, пакутваць, падстрэліваць, перакульваць, праветрываць, прыгадваць, расклейваць.

Заданне 7. Устаўце прапушчаныя літары, побач запішыце інфінітыў дзеяслова, выдзеліце суфікс дзеяслова (стаіць перад суфіксам -ць).

Узор: Не адразу апрытомнеў – апрытомнець.

Вер…ваў у Бога, раптоўна занядуж…ў, запэўн…ў дырэктара, засе…лі азімымі, згледз…ў здалёк, мер…ў на свой капыл, належ…ла бацьку, заўсёды саром…ўся, нос пачырван…ў.

Заданне 8. Устаўце прапушчаныя літары, побач запішыце інфінітыў дзеяслова, выдзеліце суфікс дзеяслова, параўнайце лексічнае значэнне двух дзеясловаў.

Узор: Горад абязлюдзеў – абязлюдзець (стаць бязлюдным, пустэльным); вайна абязлюдзіла край – абязлюдзіць (зрабіць бязлюдным, пустэльным).

Стары зусім знясіл…ў, знясіл…лі ворага, адразу памаладз…ў, новая хустка бабулю маладз…ла, пабял…ў сцены, пабял…лі ад страху, паглыб..лі веды, возера паглыб…ла, мароз пачырвон…ў шчокі.

Заданне 9. Скласці 5 тэставых заданняў па тэме “Правапіс суфіксаў дзеясловаў”.